U bevindt zich op:Professionals Projecten en onderzoeken  SaNAE

SaNAE

Onderzoek naar sociale netwerken en gezondheid bij oudere volwassenen en ouderen in Limburg

Het doel van het SaNAE-project (Social Network Assessment in Adults and Elderly) is het onderzoeken van de invloed van het sociale netwerk op gezondheid. Met de verzamelde gegevens kunnen we bestuderen hoe sociale netwerkaspecten zich verhouden tot het ontstaan en de progressie van (chronische) ziekten zoals bijvoorbeeld diabetes, COPD, cardiovasculaire aandoeningen, depressie en infectieziekten. Verder bekijken we ook de samenhang met andere determinanten voor gezondheid; bijvoorbeeld levensstijl, zorggebruik, functioneren, geluk en eenzaamheid.

Onderzoeksmethoden

Onderzoeksmethoden

Het meeste onderzoeken naar het sociaal netwerk richten zich alleen op het aantal contacten dat iemand heeft. Maar dit geeft onvoldoende inzicht in de samenhang tussen het sociale netwerk en gezondheid. Er is een groot aantal kenmerken die we kunnen meten aan het sociale netwerk van een persoon. Denk daarbij  inderdaad aan het aantal contacten dat iemand heeft, maar ook welk soort contact dit is (dichtbij of via internet bijvoorbeeld). Ook het type contact speelt een rol, zoals het aandeel vrienden of familie of het aandeel leeftijdsgenoten in iemands sociale netwerk. Ook de sociale steun die iemand krijgt is te meten: hoe vaak maakt iemand een praatje of doet iets leuks met iemand anders of krijgt hulp bij klusjes in huis of ziekte. In het SaNAE-onderzoek meten we daarom een breed scala van veel verschillende kenmerken van iemands sociaal netwerk, om de kenmerken met de grootste invloed op gezondheid te kunnen identificeren.

Alle respondenten die in de gezondheidsmonitor van 2016 in Limburg toestemming hebben gegeven om voor onderzoek benaderd te worden en een emailadres hebben opgegeven, hebben een uitnodigen gekregen om aan het onderzoek deel te nemen. Uiteindelijk bevat het onderzoek 5144 deelnemers die een SaNAE-vragenlijst hebben ingevuld. Mensen die eerder aan SaNAE hebben meegedaan ontvangen een uitnodiging voor een vervolgmeting.
Het SaNAE-onderzoek is voorgelegd aan de Medisch Ethische ToetsingCommissie en niet WMO-plichtig bevonden, wat betekent dat er medisch ethisch gezien geen bezwaren zijn voor het onderzoek.

De rol van de GGD

De rol van de GGD

Het onderzoek wordt uitgevoerd door de GGD Zuid-Limburg, in samenwerking met de GGD Limburg Noord en Universiteit Maastricht.
De projectleiders van het SaNAE-onderzoek zijn Dr. Nicole H.T.M. Dukers-Muijrers en Dr. Stephanie Brinkhues.
De onderzoeksgroep bestaat uit onderzoekers en artsen van de Universiteit Maastricht, de GGD Zuid Limburg en de GGD Limburg-Noord. 

Resultaten tot nu toe

Resultaten tot nu toe

De eerste meting is uitgevoerd in 2019

  • Van de meer dan 5000 mensen in Limburg die de vragenlijst hadden ingevuld, was 54% man. De gemiddelde leeftijd was 63 jaar. Een-derde gaf aan een aandoeningen zoals diabetes, hart- en vaatziekten of astma/COPD te hebben. 
  • Het risico op het krijgen van infecties zoals maag-darm infecties (in de volksmond ook wel buikgriep genoemd) en luchtweginfecties is berekend volgens ons predictiemodel (Brinkhues et al, 2018) en het bleek dat 53% een hoog risico had op het krijgen van maag-darm infecties, en 74% had een hoog risico op het krijgen van luchtweginfecties. Mensen hebben vervolgens een op maat advies gekregen wat ze konden doen om de kans op een infectie zo laag mogelijk te houden.
  • De gemiddelde netwerkgrootte (het aantal mensen in een netwerk) van de volwassenen was 11. Daarvan was gemiddeld de helft een familielid. Met de meeste van de netwerkleden was er ook fysiek contact, denk bijvoorbeeld aan gesprek in dezelfde ruimte, en met een kleiner aantal mensen was er ook contact via een telefoon of internet. 8 van de 10 deelnemers gaf aan dat hun familie en hun vrienden elkaar kenden. Ongeveer de helft was lid van een vereniging. 53% van de volwassenen was zeer tevreden met hun sociale relaties.
  • De volwassenen werden vooraf aan ons infectie-preventie advies ook gevraagd of ze preventieve maatregelen voor infectieziekten toepassen. 94% waste regelmatig de handen met water en zeep, 55% gebruikte alleen papieren zakdoeken of tissues, 39% houdt afstand van mensen die verkouden of grieperig zijn, 19% raakt zo weinig mogelijk de mond, neus en/of ogen aan, 71% maakt regelmatig het huis schoon met allesreiniger.

Met de vervolgmeting die momenteel loopt brengen we in kaart hoe dit is veranderd of gelijk is gebleven met COVID-19 en wat de impact hiervan is.

Vervolgonderzoek naar aanleiding van corona

Vervolgonderzoek naar aanleiding van corona

Vanaf augustus 2020 ontvangen mensen die eerder aan SaNAE hebben meegedaan een uitnodiging om mee te doen met een vervolgvragenlijst. Deze uitnodiging wordt per email gestuurd en bevat een link naar de vragenlijst.

Achtergrondinformatie voor deelnemers aan dit vervolgonderzoek

Een belangrijke taak van de GGD is infectieziektebestrijding; deze taak heeft bijzondere nadruk gekregen in de uitzonderlijke situatie van de corona pandemie. We willen onze kennis over sociale contacten, infectiepreventie-gedrag en gezondheid bij volwassenen en oudere mensen in Limburg verbeteren om zorg te kunnen leveren die aansluit bij de wensen en behoeften van de bevolking. Graag willen wij inzicht krijgen in de verandering (vanwege corona) in sociale contacten, infectiepreventie-gedrag en gezondheid, en de onderlinge relatie.

Met dit onderzoek willen wij:

  • infectiepreventie-gedrag in Limburg in kaart brengen;
  • onderzoeken hoe de sociale contacten van mensen veranderd zijn als gevolg van de corona pandemie;
  • de relatie tussen sociale contacten, infectiepreventiegedrag en gezondheid onderzoeken.

Wat houdt meedoen in? 

Meedoen aan dit onderzoek betekent dat u een online vragenlijst invult van ongeveer 20 minuten. U krijgt toegang tot deze online vragenlijst door te klikken op de link naar de vragenlijst die in de email meegestuurd is.
De antwoorden op de vragenlijst worden gekoppeld aan uw antwoorden op de eerste vragenlijst die u in het voorjaar 2019 heeft ingevuld. Uw gegevens worden alleen gebruikt voor de onderzoeksdoelen. Bij het analyseren en rapporteren zijn de onderzoeksgegevens niet herleidbaar tot u.

Ook als u in de afgelopen tijd geen last had van de corona pandemie, is uw deelname belangrijk om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden. 

Beveiliging persoonsgegevens bij onderzoek

Beveiliging persoonsgegevens bij onderzoek

Uw gegevens worden vertrouwelijk behandeld. De GGD voldoet aan de eisen die de privacywetgeving stelt. Uw ingevulde vragenlijstgegevens worden door de datamanager van de GGD voorzien van een code om uw privacy te beschermen. Hiervoor heeft de datamanager kort inzage in uw e-mailadres. De datamanager heeft een geheimhoudingsverklaring getekend. Uw e-mailadres wordt verwijderd nadat de code is gekoppeld aan de vragenlijstgegevens.

De vragenlijst bevat vragen die nodig zijn om de onderzoeksdoelen te kunnen beantwoorden. Zo wordt een betrouwbare methode gebruikt om het sociale netwerk van een deelnemer te berekenen, namelijk door namen (voornaam en eerste letter achternaam) van sociale contacten te vragen. Namen worden alleen gebruikt om het sociaal netwerk betrouwbaar te kunnen berekenen. Bij het analyseren en rapporteren van het onderzoek zijn uw gegevens niet tot u te herleiden en gegevens zijn ook niet tot andere mensen te herleiden.

Hoe lang worden uw gegevens bewaard?

Uw gegevens worden in een beveiligde opslagruimte bewaard voor de gangbare termijn van 15 jaar. Meer informatie over uw rechten vindt u op de pagina Privacy 

Deelname is vrijwillig 

U beslist zelf of u meedoet aan het onderzoek. U behoudt daarbij het recht deze instemming weer in te trekken zonder dat u daarvoor een reden hoeft op te geven.
Mogelijk wordt u in de toekomst nog voor vervolgonderzoeken benaderd door de GGD. Als u dit niet wilt, kunt u ons een mail sturen:

sanaecorona@ggdzl.nl

Bevestiging toestemming 

Wanneer u voldoende bedenktijd heeft gehad vragen wij u te beslissen over deelname aan dit onderzoek. Als u toestemming geeft, zullen wij u vragen deze schriftelijk te bevestigen aan het begin van de online vragenlijst. Door deze schriftelijke toestemming geeft u aan dat u de informatie heeft begrepen en instemt met deelname aan het onderzoek. 

Financiering

Financiering

De eerste meting van SaNAE (in 2019) is gefinancierd door ZonMW.

Looptijd van het onderzoek

Looptijd van het onderzoek

De eerste dataverzameling vond plaats tussen maart – mei 2019. Momenteel vindt een follow-up meting plaats, dit is ook een vragenlijst.
Voor vervolgmetingen werkt de onderzoeksgroep samen met de Vrije Universiteit Amsterdam, Radboud UMC en de Rijksuniversiteit Groningen.

Contact

Hebt u vragen over het onderzoek of  over het invullen van de vragenlijst:

sanae@ggdzl.nl

Hebt  u vragen over de huidige vervolgmeting:

SanaeCorona@ggdzl.nl

U kunt ook contact opnemen met de onderzoekers: Dr. Nicole Dukers-Muijrers en Dr. Stephanie Brinkhues, afdeling Seksuele gezondheid, Infectieziekten en Milieu, GGD Zuid Limburg

+31(0)88 - 880 50 00