Veelgestelde vragen en antwoorden

De Gezondheidsmonitor Jeugd is een grootschalig onderzoek met als doel inzicht te krijgen in de gezondheidssituatie van jongeren. Het is een landelijk onderzoek, waarbij we alle scholen vragen om mee te doen. Het onderzoek wordt normaal gesproken elke vier jaar uitgevoerd. De laatste meting was in 2023. Het Trimbos instituut voert elke vier jaar tegelijkertijd met de GGD onderzoek uit op scholen. Om ervoor te zorgen dat beide onderzoeken onafhankelijk van elkaar uitgevoerd kunnen worden is uitvoering van de Gezondheidsmonitor Jeugd één jaar vervroegd naar 2026.
We vragen uw medewerking voor de afname van een vragenlijst bij alle leerlingen uit klas 2 en klas 4 op uw school. Zij vullen tijdens een lesuur een online vragenlijst in. Een docent begeleidt de afname van het onderzoek. De afname vindt plaats in het najaar 2026 in september, oktober of november; de school kiest zelf een geschikt moment in deze periode. Na afloop ontvangt uw school een op maat gemaakt schoolprofiel met hierin de belangrijkste uitkomsten en -indien beschikbaar- trends (begin/medio 2027).

 Alle gemeenten in Nederland hebben de wettelijke taak de gezondheidstoestand van de jeugd te monitoren (periodiek verzamelen van gegevens). Deze taak wordt door de GGD uitgevoerd. Door middel van de Gezondheidsmonitor Jeugd krijgen we inzicht in hoe jongeren hun gezondheid ervaren en beoordelen. Het geeft inzicht in belangrijke onderwerpen zoals geluk, eenzaamheid, stress en vertrouwen en in leefstijlthema’s als bewegen en alcoholgebruik. De Gezondheidsmonitor Jeugd is in de afgelopen jaren meerdere keren uitgevoerd waardoor het mogelijk is om te kijken naar ontwikkelingen en trends. Met de resultaten van het onderzoek wordt landelijk en lokaal beleid ontwikkeld om de gezondheid en leefstijl van jongeren te bevorderen.

Veel onderwerpen uit eerdere jaren komen terug in de vragenlijst van 2026, zoals ervaren gezondheid, stress, pesten en middelengebruik. Deze onderwerpen kunnen we vergelijken in de tijd. De definitieve vragenlijst zal in juni gereed zijn. De docenten krijgen de vragenlijst vooraf ter inzage zodat ze weten welke onderwerpen aan bod komen.

Nee, de deelname van uw school aan het onderzoek is niet verplicht, maar wordt zeer op prijs gesteld. Voor de betrouwbaarheid van het onderzoek is het belangrijk dat zo veel mogelijk jongeren (en dus scholen) meedoen aan het onderzoek. Hoe meer scholen meedoen, hoe beter het beeld is dat de GGD, de gemeenten en de overheid krijgen van de jeugd. Het klassikaal invullen van een vragenlijst stimuleert het invullen en verhoogt de respons! Samen hebben we een gezamenlijke maatschappelijke verantwoordelijkheid om de gezondheid van jongeren te ondersteunen.

Alle scholen worden gevraagd mee te doen. Om betrouwbare informatie te verzamelen over de gezondheid van de jeugd is het belangrijk dat zoveel mogelijk jongeren (en dus scholen) meedoen. Wanneer (vrijwel) alle scholen meedoen kunnen we ook cijfers op gemeenteniveau analyseren. Deze gemeentelijke cijfers zijn belangrijk, omdat voor veel onderwerpen geldt dat deze niet alleen door de school opgelost kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van drugs dat zich meestal buiten de schoolpoorten afspeelt. Alleen als (vrijwel) alle scholen meedoen, kunnen we ook cijfers voor al onze gemeenten rapporteren. Dit geldt zeker voor de kleine gemeenten met maar één middelbare school. Hoe meer scholen meedoen, des te beter het beeld is dat lokale en landelijke bestuurders krijgen van de jeugd.

De laatste Gezondheidsmonitor Jeugd vond plaats in 2023, tegelijkertijd met een onderzoek van het Trimbos Instituut. Om ervoor te zorgen dat beide onderzoeken onafhankelijk van elkaar uitgevoerd kunnen worden is uitvoering van de Gezondheidsmonitor Jeugd met één jaar vervroegd naar 2026.

Alle leerlingen uit klas 2 en klas 4 op uw school worden gevraagd mee te doen aan dit onderzoek.
In het gehele land vindt de afname van het onderzoek plaats in de periode 21 september tot en met 20 november van het schooljaar 2026-2027. Als school kunt u de afname binnen deze periode zelf inplannen, één lesuur per klas. Vooraf worden leerlingen en ouders middels een (digitale) brief geïnformeerd; deze brief kan door school worden verspreid via het gebruikelijke kanaal waarmee school ouders en leerlingen informeert.

Tijdens het lesuur waarin de afname plaatsvindt vullen de leerlingen uit klas 2 en 4 een online vragenlijst in. De vragenlijst kan worden ingevuld op een laptop, computer, tablet of smartphone. Leerlingen loggen niet in met een code, maar gaan met een link direct naar de vragenlijst; deze link is specifiek voor uw school en krijgt u voor de start van het onderzoek van de GGD. De antwoorden van de leerlingen worden strikt vertrouwelijk behandeld en verwerkt. Leerlingen worden niet gevraagd naar hun naam of andere persoonsgegevens.

• Voorafgaand aan het onderzoek ouders en leerlingen per (digitale) brief informeren. Deze brief met informatie ontvangt u van ons na de zomervakantie, en kunt u vervolgens delen met leerlingen en hun ouders op de gebruikelijke wijze waarmee school ouders en leerlingen informeert.
• Eén lesuur per klas (voor alle klassen 2 en 4) in te roosteren (bijvoorbeeld tijdens het mentoruur) in de periode tussen 21 september en 20 november. Tijdens dit lesuur hebben alle leerlingen de beschikking over een laptop, computer, tablet of smartphone met internet.
• Dat er een docent bij de afname in de klas aanwezig is en leerlingen een korte instructie geeft. De docent ontvangt hiervoor vooraf duidelijke instructies.

De GGD doet er alles aan om deelname voor scholen zo gemakkelijk mogelijk te maken en probeert om dit elke keer weer te verbeteren. Alle informatie voor school, ouders en leerlingen is digitaal; uw school krijgt een link waarmee leerlingen direct de vragenlijst kunnen invullen. Meedoen aan het onderzoek hoeft geen grote inbreuk te zijn op het lesrooster. Het invullen van de vragenlijst is mogelijk binnen één (mentor)lesuur. De docent ontvangt vooraf duidelijke instructies over het onderzoek.

De vragenlijst kan door een gemiddelde leerling binnen één lesuur worden ingevuld. Het is bekend dat leerlingen van het vmbo langer over de vragenlijst doen dan leerlingen van havo of vwo. Bij de doorontwikkeling proberen we de vragen verder te versimpelen zodat het invullen gemakkelijker wordt voor alle leerlingen. Hier betrekken we ook jongeren bij.

Het is mogelijk de vragenlijst in te vullen via de smartphone, maar de vragen zijn beter leesbaar op het scherm van een computer, laptop of tablet.

Nee, dit is niet mogelijk. We hanteren met alle GGD’en dezelfde werkwijze, waarbij bewust is gekozen voor de afname van een vragenlijst op scholen voor voortgezet onderwijs. Het is bekend dat meer jongeren de vragenlijst invullen als dit gezamenlijk op school wordt gedaan in de klas dan wanneer ze dat thuis moeten doen. Het geeft dus een betere respons. Ook voorkómen we zo dat ouders "meekijken" bij het invullen, we willen echt dat jongeren 100% eerlijk kunnen zijn, ook op gevoelige onderwerpen zoals alcohol, roken en drugs.

Na afloop ontvangt u van ons een schoolprofiel, dat we ook persoonlijk komen toelichten op uw school. We streven ernaar dit gereed te hebben begin/medio 2027. De resultaten gaan over bijvoorbeeld psychische gezondheid, eenzaamheid, stress en lichaamsbeweging. U kunt de resultaten gebruiken als input voor uw schoolgezondheidsbeleid. Als uw school al eerder heeft meegedaan, is het mogelijk trends binnen uw school te signaleren.

Andere argumenten:
 

• De GGD gaat met de resultaten op gemeentelijk niveau in gesprek met gemeenten. Als uw school ergens knelpunten ervaart, is dit een goede manier om met gemeenten in gesprek te gaan.
• Ook regionaal en landelijk levert het onderzoek data op, het biedt dus handvatten voor lokaal en nationaal gezondheidsbeleid. Met als doel gezondheidswinst voor jongeren.

Het invullen van de vragenlijst kan jongeren zelf aan het denken zetten over een gezonde leefstijl. Leerlingen die meer willen weten, of vragen hebben, worden aan het eind van de vragenlijst doorverwezen naar contactgegevens en websites met goede en betrouwbare informatie.
De monitor wordt uitgevoerd om scholen en gemeenten inzicht te geven in hoe het gaat met jongeren, om gezondheidsbeleid te kunnen ontwikkelen. Met als uiteindelijk doel gezondheidswinst voor jongeren.

GGD’en en het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) verwerken en analyseren de verzamelde gegevens. Als school ontvangt u een schoolprofiel. Hierin verwerken wij de gemiddelde resultaten op groepsniveau (bijvoorbeeld klas en/of onderwijsniveau), mits er voldoende leerlingen van uw school hebben meegedaan. Als uw school op grond van de rapportage advies nodig heeft dan kan de GGD hierbij ondersteunen. De landelijke overheid en gemeenten gebruiken de resultaten voor de ontwikkeling en bijsturing van hun beleid om de gezondheid van jongeren te verbeteren.

Bij het onderzoek is de privacy van leerlingen gewaarborgd. Leerlingen hoeven niet in te loggen maar vullen de vragenlijst in via een algemene link. Deze link is wel uniek voor elke school; op die manier weten we op welke school de vragenlijst is ingevuld. Dit moeten we weten om de gegevens op schoolniveau te kunnen rapporteren. In de vragenlijst zelf vragen we niet naar naam, geboortedatum, adres of BSN-nummer. We vragen wel de postcode, omdat we de gegevens ook op gemeente- en wijkniveau willen analyseren. We kijken daarbij heel zorgvuldig of de resultaten die openbaar gepubliceerd worden, niet herleidbaar zijn tot individuen of een school. Het schoolprofiel dat u van ons ontvangt, zetten wij niet op onze website en zullen wij ook niet aan derden doorsturen, daarover beslist alleen de school zelf. De school is eigenaar van het schoolprofiel en bepaalt zelf of andere organisaties het profiel mogen inzien.

Het onderzoek wordt uitgevoerd conform de AVG wet- en regelgeving. In dit onderzoek wordt door alle betrokken partijen gezorgd dat er voldoende beveiligingsmaatregelen worden genomen om gegevens te beveiligen tegen verlies en tegen enige vorm van onrechtmatige verwerking. Bijvoorbeeld door het gebruik van een beveiligde website waar de jongeren hun vragenlijst invullen.

Ja, de GGD stelt een mail op voor ouders en leerlingen met daarin alle informatie over het onderzoek. Deze mails kan de school aan het begin van het nieuwe schooljaar versturen naar ouders en leerlingen. U hoeft dus geen e-mailadressen aan de GGD aan te leveren. Dat mag ook niet volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) (privacywetgeving).

Nee, deelname aan het onderzoek is altijd geheel vrijwillig. Alle ouders én de leerlingen zelf worden vooraf geïnformeerd over het onderzoek. De GGD stelt daarvoor een mail op en de school verstuurt deze mails aan het begin van het nieuwe schooljaar. Ouders kunnen aangeven dat zij niet willen dat hun kind meedoet en ook jongeren zelf mogen dit (ter plekke) aangeven. Ze mogen op ieder moment stoppen met invullen. De school zorgt ervoor dat jongeren die niet meedoen een vervangende activiteit aangeboden krijgen, bijvoorbeeld huiswerk maken.

De JGZ neemt op school inderdaad ook een digitale vragenlijst af als voorbereiding op het individuele contactmoment met de leerlingen. Deze vragenlijst wordt op dit moment afgenomen in klas 2. Dit gezondheidsonderzoek JGZ, heeft een ander doel, namelijk individuele zorg en is niet anoniem. Leerlingen die hulp nodig hebben of behoefte hebben aan een gesprek kunnen bij (collega’s van) de Jeugdgezondheidszorg terecht. Dit instrument is minder geschikt voor monitoring en collectieve preventie.
 

De landelijk geharmoniseerde Gezondheidsmonitor Jeugd wordt, in opdracht van het ministerie van VWS, uitgevoerd door alle 25 GGD’en onder leerlingen van klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. Het is een grootschalig onderzoek dat landelijk zoveel mogelijk op dezelfde wijze en in dezelfde periode wordt uitgevoerd. De Gezondheidsmonitor Jeugd wordt ‘anoniem’ (zonder naam en adres) ingevuld en biedt informatie op groepsniveau. Wanneer uw school eerder heeft meegedaan aan de Gezondheidsmonitor Jeugd is het mogelijk om trends en ontwikkelingen in de gezondheid, leefstijl en welzijn van leerlingen te signaleren in de tijd. Voordeel van gelijktijdige afname in het hele land is dat er landelijke referentiecijfers komen, zodat de school- en regioresultaten ook kunnen worden gespiegeld aan landelijke resultaten.

Integratie van beide vragenlijsten tot één vragenlijst is niet mogelijk, omdat het gezondheidsonderzoek JGZ niet anoniem kan worden afgenomen én omdat de vraagstellingen in het gezondheidsonderzoek JGZ een ander doel beogen dan monitoring en daarmee niet vergelijkbaar zijn.

Om de belasting voor scholen zo klein mogelijk te houden én om de contactmomenten van de JGZ zoveel mogelijk volgens planning te laten verlopen, wordt binnen de GGD intensief samengewerkt en afgestemd tussen de onderzoekers en de medewerkers van JGZ.